NurPlast

Isgalin 100. yilinda Kudüs en zor günlerini yasiyor

Isgalin 100. yilinda Kudüs en zor günlerini yasiyor

 Kudüs'te 9 Aralik 1917'den beri devam isgal, ABD Baskani Donald Trump'in burayi "Israil'in baskenti" olarak tanima planiyla yeni bir boyut kazandi.

Trump'in Kudüs kararini açikladigi geçen çarsamba aksamindan bu yana Israil güçlerinin saldirilarinda 4 Filistinli sehit oldu, bin 487 Filistinli yaralandi. Israil güçleri Bati Seria ve Dogu Kudüs'te de toplam 150 Filistinliyi gözaltina alindi.

Kadim sehir hiç olmadigi kadar yalniz

Kadim Kudüs belki de artik tarihinde hiç olmadigi kadar yalniz ve tenha. Çünkü Bati Seria'da yasayan 3 milyona yakin Filistinli, Israil'in etraflarina ördügü duvardan dolayi Kudüs'e giremiyor. Abluka altindaki Gazze Seridi'nde yasayan 2 milyon Filistinlinin de Kudüs'e girisi yasak.

Vatanlarindan sürülerek dünyaya dagilan 5 milyon civarindaki Filistinli mülteci de en büyük rüyasi olan Kudüs'e dönme imkanindan yoksun.

Bugün Israil isgali altindaki Dogu Kudüs'te yasayan Filistinli sayisi sadece 300 binin biraz üzerinde. Onlar da ev yikimlarindan tutuklamalara dek pek çok tehdit ve zorluklarla karsi karsiya. Trump'in karari ise sehirdeki halkin hissettigi öfke ve hayal kirikligini daha da artirmis durumda.

9 Aralik 1917'de basladi

Müslümanlarin ilk kiblesi ve Hazreti Muhammed'in Miraç yolculuguna çiktigi yer olan Mescid-i Aksa ile Hristiyan ve Yahudilerin en kutsal mekanlarina ev sahipligi yapan Kudüs, 1917'de Osmanli egemenliginden çiktigindan beri sikintili günler yasiyor.

Ingiliz manda yönetiminin bir asir önce sehri isgal etmesi, Filistinliler için de bir nevi sürgün ve savaslarin baslangici oldu. Israil'in 1948'de sehrin batisini, 1967'de de dogusunu isgal etmesiyle Kudüs'ü Yahudilestirme faaliyetleri büyük hiz kazandi.

Gazze'den 2005'te çekilen Israil, o zamandan bu yana abluka altinda tuttugu bölgede insani kriz yasanmasina yol açarken, dogrudan ilhak ederek baskenti ilan ettigi Dogu Kudüs ve askeri yönetim altinda tuttugu Bati Seria'yi Yahudilestirme politikalarini da sürdürüyor.

Suriye'de yasanan iç savastan yararlanan Israil, iki yil önce de isgal altinda tuttugu Golan Tepeleri'ni ilhak ettigini duyurdu.

Filistinli Araplar, Israil'in 1967'de Bati Seria, Dogu Kudüs, Gazze Seridi, Sina Yarim Adasi ve Golan Tepeleri'ni isgal etmesiyle sonuçlanan 6 Gün Savasi'nin basladigi 5 Haziran'i "Yevmu'n Nekse" (Kayip Günü) adiyla aniyor. Filistinliler Nekse'yi, 1948'de Israil'in bagimsizligini ilan etmesi anlaminda kullandiklari "Nekbe'nin" (Büyük Felaket) devami olarak görüyor.

Tam 50 yildir devam eden Israil isgalinin en yakici sekilde hissedildigi yer ise hiç süphesiz Dogu Kudüs.

Israil isgalinin tarihçesi

Dogu Kudüs'te yarim asirdir devam eden Israil isgalinin tarihçesi söyle:

Dogu Kudüs'ün statüsü Filistin-Israil meselesinin çözümünün önünde duran en büyük engellerden biri. Birlesmis Milletler'in (BM) tarihi Filistin topraklarini Yahudiler ve Araplar arasinda pay etmek üzere yayimladigi 1947 tarihli planda, Kudüs'ün özel bir statüye tabi tutularak uluslararasi toplumun kontrolüne verilmesi öngörülüyordu.

Kudüs'e verilen bu özel statünün sebebi üç semavi din için de kutsal sehir olmasindan kaynaklaniyordu.

Siyonist güçler 1948'deki savasta Kudüs'ün batisini ele geçirdi. Ürdün'ün kontrolünde olan surlarla çevrili Dogu Kudüs'ü de 1967'de ele geçiren Israil, uluslararasi hukuku ihlal ederek sehirde Israil yasalarinin geçerli oldugunu ilan etti. Israil, bu sekilde Dogu Kudüs'ü de fiilen ilhak etmis oldu.

Israil meclisi 1980'de kabul ettigi bir yasayla Kudüs'ü dogusuyla batisiyla Israil'in "birlesik baskenti" ilan etti. Böylece Dogu Kudüs'ün ilhaki resmiyet kazanmis oldu.

Buna karsilik BM Güvenlik Konseyi (BMGK) 1980'de Israil'in Dogu Kudüs'ü ilhak ederek baskent ilan etmesini geçersiz sayan 478 sayili karari kabul etti. ABD dahil uluslararasi toplum Dogu Kudüs'ü isgal altinda sayiyor.

Öte yandan geçtigimiz çarsamba gününe kadar hiçbir ülke Dogu veya Bati Kudüs'ü Israil'in baskenti olarak tanimiyordu. Ta ki Trump'in "Kudüs Israil'in baskentidir" yönündeki kararina kadar.

ABD, Trump'in hamlesiyle Kudüs'ü "Israil'in baskenti" olarak taniyan ilk ülke oldu. Uluslararasi toplumun tepkisini çeken Trump yönetimi, bölgenin kaosa sürüklenecegi ve Israil-Arap ihtilafinin daha da çözümsüz hale gelecegi yönündeki uyarilari göz ardi etti.

Hiçbir ülkenin vatandasi degiller

Israil'in Dogu Kudüs'ü fiilen ilhak etmesine ragmen burada yasayan Filistinliler Israil vatandasi sayilmiyor ve vatandaslik haklarindan yararlanamiyor. Dogu Kudüs'te yasayan 420 bin civarindaki Filistinli, Israil makamlarinin verdigi "Kudüs Kimlik Karti" ile sehirde sürekli ikamet etme iznine sahip bulunuyor.

Söz konusu Filistinliler ayni zamanda Ürdün pasaportuna da sahipler ancak bu pasaportlarda da vatandaslik numarasi bulunmuyor. Bu nedenle tam olarak Ürdün vatandasi da sayilmayan Dogu Kudüslü Filistinlilerin Ürdün'de çalisma ve devlet hizmetlerinden yararlanma hakki da yok.

Bir nevi arafta kalan Dogu Kudüs'teki yüz binlerce Filistinli, ne Israil ne Ürdün ne de Filistin vatandasligina sahip olduklari için "devletsiz" yasiyor.

14 bin Filistinli Dogu Kudüs'ten sürüldü

Israil vatandasligi bulunmayan ancak Israil makamlarinin verdigi "Kudüs Kimlik Karti" ile sehirde sürekli ikamet izni olan Filistinlilerin, bu haklari da çesitli bahanelerle ellerinden alinabiliyor. Bu nedenle Dogu Kudüs'teki 420 binin üzerindeki Filistinli her an dogduklari sehirden sürülme korkusuyla yasiyor.

Dogu Kudüs'teki Filistinlilerin burada yasamaya devam edebilmeleri için Israil'in belirledigi bir dizi talebi yerine getirmesi gerekiyor. Ister yabanci bir ülke, ister Bati Seria olsun belli bir süre Dogu Kudüs'ün disinda yasayan Filistinlilerin ikamet izinleri iptal edilerek sehre dönme haklari ellerinden aliniyor. 

Israilli insan haklari kurulusu B'Tselem'in yayimladigi verilere göre, Israil 1967'den bu yana 14 bin Filistinlinin ikamet iznini iptal ederek Dogu Kudüs disina sürdü.

Dogu Kudüs'te 200 bin illegal Yahudi yerlesimci yasiyor

Israil'in Dogu Kudüs'teki kontrolünü güçlendirme amacina matuf Yahudi yerlesim birimleri projeleri, uluslararasi hukuka göre yasa disi sayiliyor. BM'nin aldigi çesitli kararlara göre "isgalci bir gücün isgal altinda tuttugu topraklara nüfus tasimasi" yasak.

Bu yasagi hiçe sayan Israil 1967'den beri Dogu Kudüs'te bir düzineden fazla Yahudi yerlesim birimi insa etti. Dogu Kudüs'teki bu yasa disi Yahudi yerlesim biriminde bugün 200 binden fazla Yahudi yerlesimci yasiyor.

Polis ve asker tarafindan korunan Dogu Kudüs'teki Yahudi yerlesim birimlerine Yahudilerden baskasinin girmesi yasak. Bazilari Filistin mahallerinin tam ortasinda bulunan bu yerlesim birimleri sehri sarmis durumda. 

Filistinlilerin ev yapmasi engelleniyor

Israil'in bu yerlesim birimlerine ekledigi her bir konut, demografik yapinin Yahudiler lehine degismesi anlamina geliyor. Israil makamlari bir yandan Yahudi yerlesim yerlerini genisletirken diger taraftan da sehirdeki yerlesik Arap nüfusun yeni konut insa etmesinin önüne engeller çikariyor.

Bir Filistinlinin Israilli belediyeden ev yapmak için izin almasinin neredeyse imkansiz oldugu sehirde, Filistinlilere ait 20 bin ev "ruhsatsiz oldugu" gerekçesiyle Israil güçlerince yikilma tehlikesi altinda bulunuyor. Belediye ekipleri zaman zaman bu evleri yikiyor ve yikim masraflarini da Filistinlilere ödetiyor.

Sehir Ayrim Duvari ile Filistinlilerden kopariliyor

Dogu Kudüs'teki 420 bin Filistinlinin dörtte biri de 2003'te insa edilen Ayrim Duvari nedeniyle sehrin diger bölgelerine geçemiyor. Ebu Dis, Ezeriye, Kufr Akab gibi yogun nüfuslu mahalleler sehirden bu sekilde koparilan beldeler arasinda yer aliyor.

Ayrim Duvari ayni zamanda Bati Seria'daki 3 milyona yakin Filistinlinin de Dogu Kudüs'e geçisini engelliyor. Abluka altindaki 2 milyon nüfuslu Gazze Seridi'nden de kimse ne Bati Seria'ya ne de Dogu Kudüs'e geçebiliyor. Böylece Dogu Kudüs tarihi hinterlandindan koparilarak Filistinlilerden izole ediliyor. AA

Kaynak: Isgalin 100. yilinda Kudüs en zor günlerini yasiyor  

www.risalehaber.com



BU HABERE YORUM YAPIN!
Yorumunuz site yöneticileri tarafından onaylandıktan sonra bu alanda görünecektir.

BU HABERE YAPILMIŞ YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yapılmamıştır. İlk yorumu siz yapın.

KUR'AN-I KERİM

NAMAZ VAKİTLERİ

FACEBOOK'TA RİSALEANTEP